Het onderzoek waar niemand omheen kon

Hamer slaat spaarvarken stuk

Gemeenten informeren hun burgers slecht over de eigen bijdragen voor de Wmo. En een kwart van de zorgvragers haakt af vanwege de hoogte ervan. Dit waren de schokkende uitkomsten van het onderzoek dat Ieder(in) en Binnenlands Bestuur naar buiten brachten. Het leidde tot een spoeddebat in de Kamer, vragen in gemeenteraden en ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het CAK kwamen in het geweer. 

Op 11 februari brachten Nieuwsuur en Binnenlands Bestuur het onderzoek naar buiten. Nog diezelfde dag vroeg de SP een spoeddebat aan. Tijdens het daaropvolgende debat toonde de Kamer zich geschokt. Veel partijen vroegen om maatregelen.

De staatssecretaris bevestigde dat zorgmijding door te hoge eigen bijdragen onacceptabel is. Maar hij vond dat vooral de gemeenten aan zet zijn. Hij zei: ‘‘De Wmo moet voor iedereen toegankelijk zijn. De hoogte van de eigen bijdrage mag geen reden tot zorgmijding zijn. Gemeenten moeten bij de toewijzing van zorg altijd kijken naar de financiële situatie van de zorgvrager.”

Zelf ingrijpen wilde hij nog niet. Hij wil eerst het komende onderzoek van het CBS naar eigen bijdragen en zorgmijding afwachten.

Morele verantwoordelijkheid
Een Kamermeerderheid vond dat de staatssecretaris gemeenten meer achter de broek moet zitten om ervoor te zorgen dat mensen beter over eigen bijdragen worden geïnformeerd en over de mogelijkheden van financiële ondersteuning. Ook vond de Kamer dat Van Rijn de gemeenten moet wijzen op hun morele verantwoordelijkheid om te volgen wat er gebeurt met mensen die afzien van zorg.

De Kamer vroeg de staatssecretaris verder om te onderzoeken of de termijn waarbinnen Wmo-gebruikers hun rekening krijgen, kan worden verkort. Mensen komen nu vaak voor onaangename verassingen te staan als ze, weken nadat de zorg is ingegaan, met de eerste rekening worden geconfronteerd. Voor de zomer moet de Kamer hierover worden geïnformeerd

Gemeenteraden
Niet alleen de Tweede Kamer debatteerde over het onderzoek. In veel gemeenteraden werden vragen gesteld over de hoogte van de eigen bijdragen. Gemeenteraadsleden  wilden bijvoorbeeld weten wat hun gemeente doet om zorgmijding tegen te gaan. Goed nieuws was ook dat meerdere gemeenten, waaronder bijvoorbeeld Houten, het tarief voor begeleiding verlaagden naar het oude tarief van 14,20 euro per uur! Veel mensen krijgen dan een lagere eigen bijdrage.

VNG in actie
Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten kwam in actie. Uit het onderzoek bleek dat gemeenten de instrumenten die ze hebben om de eigen bijdrage te verlagen, maar weinig gebruiken. In reactie op het onderzoek stuurde de VNG een brief aan haar leden. Daarin wijst ze de gemeenten op de mogelijkheden die er zijn om via algemene maatregelen de hoogte van de eigen bijdragen te beïnvloeden.

De VNG adviseert de gemeenten om ook aan de keukentafel “de financiële draagkracht van een huishouden mee te nemen zodat tijdig gesignaleerd kan worden of mensen voldoende financiële draagkracht hebben. Er kan financiële ondersteuning op maat worden geleverd. Ook bij mensen die een middeninkomen hebben.” (Gemeenten doen vaak alleen iets voor de laagste inkomens, bleek uit het onderzoek)
Vereenvoudigde rekentool 
En ook het CAK deed een duit in de zak. Uit het onderzoek bleek dat niet iedereen uit de voeten kan met de rekentool van het CAK om de eigen bijdrage te berekenen. Het CAK heeft inmiddels laten weten dat deze rekentool wordt vereenvoudigd en in de vorm van een handige app beschikbaar komt.

Ombudsman

Tot slot kwam op 23 maart de Nationale Ombudsman met een rapport over de eigen bijdragen. Ook hij constateerde dat mensen erg slecht over de eigen bijdragen worden geinformeerd. In zijn inleiding verwees hij uitgebreid naar het onderzoek van Ieder(in) en Binnenlands Bestuur.